Kiến trúc chung cư Linh Đàm

Thành phố Macao nằm ở phía Nam tam giác châu thổ sông Châu Giang tính Quáng Đông cách Quảng Châu 145km cách Hương Cảng 78km; phía Bắc giáp thành phô Chu Hải phía Tây giáp Vịnh Chu Hải. Ngoài khu vực bán đảo của thành phố cách 3km về phía Nam có đảo Thuỷ Tự nếu đi tiếp 3km nữa thì có đảo Lộ Hoàn. Tổng diện tích cúa Macao là 253km2 (bao gồm khu vực bán đảo cộng với hai hòn đảo nói trên) dân sô hiện nay là 43 vạn người chung cư HH2A Linh Đàm.
Nếu xét trên bản đồ thế giới rộng lớn chúng ta phải thừa nhận rằng ở vào khu vực Đông Nam của Trung Quốc đô thị Hồng Kông cũng như đô thị Macao là hai yếu tô điểm rất quan trọng trên bình diện địa lý kinh tế và giao lưu.
Nếu ta ném viên sỏi xuống mặt nước hồ thì mặt nước hồ sẽ loang ra những gợn sóng hình vòng tròn đồng tâm cái tính chất có thể phát huy mạnh mẽ và lan toả ảnh hướng trong một phạm vi rộng lớn kiểu như vậy cũng có thể ví như vai trò quan trọng mang tính chiến lược của Hồng Kông và Macao mà người Anh và người Bồ Đào Nha đã phát hiện ra từ nhiều thế kỷ trước chung cư giá rẻ Linh Đàm.
Cỏ nhiều cách để đến Macao bằng máy bay từ khắp các nơi trên thế giới bằng máy bay trực thăng từ Hồng Kông hoặc bằng đường thủy lại có thể bằng đường ôtô hoặc xe lửa từ lục địa Trung Quốc và qua cửa khẩu giáp với Chu Hải.
Người đến Macao nhiều lúc không kể xiết: tham quan du lịch buôn bán đánh bạc thư giãn trao đổi văn hoá và hội thảo quốc tế…
Macao không to rộng như nhiều thành phố trên thế giới nhưng ấn tượng về kiến trúc đô thị của thành phố này có lẽ không thua kém bất cứ đỏ thị nào chung cư HH1B Linh Đàm.
Kiến trúc đô thị Macao nên được xem xét trên những bình diện sau đây: Macao như là một trung tâm giao lưu văn hoá Đông – Tây tính đặc sắc của kiến trúc Macao qua những giai đoạn lịch sử (tiền kỳ: người Bồ Đào Nha xâm chiếm Macao vào giữa thế kỷ XVI và gậm nhấm dần khu vực này; tiếp theo là giai đoạn dung hợp (1842 – 1930) sau đó là giai đoạn trì trệ (1930 – 1960) tiếp nữa là giai đoạn tăng tốc (thập niên 70 và thập niên 80) cho đến gần đây nhất là giai đoạn phản tỉnh (từ thập niên 80 cho đến cuối năm 1999 – là thời điểm Macao trở về với Trung Quốc để trở thành đặc khu áo Môn).
Dọc theo những dặm dài lịch sử đó người ta thấy rõ sự biến thiên của kiến trúc cận đại hiện đại và đương đại Macao.
Có một điều cần khẳng định thêm là ngoài tính chất gặp gỡ Đông – Tây của kiến trúc Macao kiến trúc Macao còn là một sự kết hợp tuyệt diệu giữa trời đất và con người. Bên cạnh thiên nhiên lớn là một hệ thống cảnh quan nhân tạo và rất nhiều công trình kiến trúc mang tính biểu tượng. Chính vì vậy Macao có thể vừa được xem như một thành phố hiện đại vừa được xem như một thành phô di sản kiến trúc.
Như một sự tò mò cần được đáp ứng (điểu này cũng có thể xảy ra với nhiều người khác) khách sạn Bổ Kinh ớ Macao (Lisboa Hotel) có hình thức tưởng như không đáng chú ý lắm lại khiến tôi để thời giờ nhìn ngắm. Khách sạn này là một quần thể lớn mà khối chính là một khối trụ tròn hình thức khá cầu kỳ và diêm dúa. Có thể nó hơi vi phạm nguyên tắc thống nhất và biến hoá trong tổ hợp kiến trúc nhưng nó lại khét tiếng vể mặt đỏ đen cờ bạc chính vì vậy nó cũng khá nổi tiếng. Ở đây những tay chơi bạc tương truyền theo phong thuỷ hoặc theo mê tín không vào Casino bằng cửa chính mà chỉ bầng cửa bên.
Điều thứ hai đáng nói theo tôi là hệ thống giao thông của đô thị Macao rất rõ ràng khúc triết tính chất trục rất mạnh nhờ đó kiến trúc với tính hình học mạnh mẽ của chúng được tôn vinh lên rất nhiéu. Cộng thêm là một hệ thống cầu hiện đại luôn luôn làm tăng giá trị cảnh quan giá trị mặt nước của Macao. Chiếc cầu thứ nhất là cầu Áo Thuỷ xây dựng nãm 1974 dài 2225m còn có mỹ danh là Cầu vồng trên mặt gương biển. Chiếc cầu lớn thứ hai xây dựng năm 1994 có tên là cầu Hữu nghị dài 4700m nối tiếp từ bán đảo Macao ra sân bay quốc tế.
Ấn tượng thứ ba gắn liền với một đặc trưng quan trọng của kiến trúc Macao mà tôi thấy cần nhấn mạnh là sự cùng tồn tại cúa những nhà hộp có đường nét hình học dứt khoát (Ví dụ tiêu biểu có thể kể ra là Nhà làm việc mới ớ khu vực Điền Hải) với những kiến trúc có hình thù kỳ dị (mà ví dụ tiêu biểu là toà nhà Parking (Gara ôtô nhiều tầng) ớ khu vực Hắc Sa Hoàng.
Về kiến trúc công trình công cộng lớn đương đại xây dựng trong khoảng năm sáu nãm trở lại đây có các công trình đáng chú ý sau:
Trụ sở chính của Ngân hàng BNU ở Macao (1997) tác phẩm của OBS Architects Ltd mà mặt chính lớn nhất được tạo thành bới một mặt gương cong có chiều cao rất lớn gắn kết với một mặt gương phẳng thấp hơn phản chiếu nhiều hình ảnh kiến trúc khác ở phía đối diện của đô thị. Một điều thú vị hơn nữa là dưới chân toà nhà 15 tầng này là một công trình kiến trúc cổ điển phương Tây 2 tầng nép vào khối nhà cao và làm nổi bật thêm cho sự tân kỳ của nhà Ngân hàng bằng thủ pháp ương phản.
Toà nhà Chi nhánh chính mới của Ngân hàng Trung Hoa ở Macao (thiết kế: p & T Architects & Engineers Ltd). Một kiến trúc siêu cao tầng và siêu hiện đại chỉ có khối cửa vào ở phần bệ nhà cao tương đương với 4 tầng là dùng hình thức kiến trúc kiểu truyền thống Trung Hoa.
Toà nhà Thư viện quốc tế của Trường đại học Macao do Mario Duarte Duque & Teresa Queiroga thiết kế (nãm 1999); đây là một quần thế lớn mà ngoài công năng hoàn thiện ra hình thức kiến trúc và nguyên lý tổ hợp rất được chú ý có một sự hô ứng (vẫy gọi nhau) giữa những đường thẳng và đường cong giữa những khối dương và khối âm giữa những khối ôvan và những không gian hình hộp cuối cùng là sự hoà hợp giữa mảng đặc và khối thủng.
Một số công trình kiến trúc công cộng đương đại quan trọng khác có chất lượng kiến trúc cao mà ta có thể kể ra là: Trung tâm bảo vệ sức khoẻ Lap Seac (1991 do Carlos Marreiros thiết kế); Trung tâm văn hoá Macao (1998 do OBS Architects + Intergaup thiết kế); Câu lạc bộ chơi golf và quần thể khách sạn Westin Resort (do p & T Architects & Engineers Ltd thiết kế) và Sân bay quốc tế Macao (1995).
Ở Macao có một điểm nhấn kiến trúc mà ta không thể không nói đến đó là toà tháp Macao Tower cao 338 mét do Tập đoàn CCMBECA Design Consultants thiết kê (1999). Đặc điểm kiến trúc của công trình này là sự mảnh mai và thanh tú cộng với sự vững chắc và khoẻ khoắn được thể hiện từ chân tháp như được chẻ mảnh ra chuyển sắc thái một cách mềm mại và khoan thai tạo một nội lực trong thân cống trình rồi chuyền sức đẩy lên đến tận đỉnh tháp.
Công tác bảo tồn di sản kiến trúc ở Macao đã gặt hái nhiều thành công và được thế giới chú ý. Rất nhiều công trình kiến trúc lịch sử ở đây được liệt vào danh sách di sản văn hoá thế giới rất nhiều hội thảo kiến trúc quốc tế về bảo tồn di sản kiến trúc đã được tổ chức ở thành phô này cho nên có thể coi đây là một tấm gương để nhiều thành phô và nhiểu đất nước học tập. Trên bản đồ Macao ta thấy chi chít những công trình kiến trúc lịch sử được xếp hạng bảo tồn cũng như những quần thể kiến trúc và cảnh quan thiên nhiên dã được xếp hạng ở các cấp độ thế giới cũng như địa phương.
Chúng ta cần điểm qua và nhấn mạnh một số di sản kiến trúc quan trọng sau đây:
Quảng trường Toà thị chính Macao (Senado Square) và các công trình phụ cận. Đây là khu vực duy nhất còn được gọi là khu trung tâm lịch sử (MHC) – được giữ lại như là một hình ảnh đô thị của Macao lâu đời nhất. Những kiến trúc ở nơi khác thường bị biến mất sau 15 năm của một giai đoạn phát triển. Macao thuộc khu vực khí hậu ẩm ướt và là khu vực có nhiều côn trùng mối mọt phá hoại cho nên tuổi thọ một số công trình thường rất ngắn. Đã từng có một thời người ta bảo tồn công trình kiến trúc chỉ là do giá trị sử dụng của nó chính vì vậy tầm quan trọng của công năng kiến trúc đã có những lúc được đề cao. Ớ Macao quần thể quảng trường Toà thị chính đã gắn kết được ba khái niệm: hình ảnh – tinh thần và cá tính lại với nhau hình ảnh ở đây đồng nghĩa với biểu trưng của khu đất (ý nói kiến trúc điêu khắc các tác phẩm nghệ thuật cũng như bề mặt quảng trường) còn tinh thần của đô thị sẽ nói lên sự khác biệt của nó so với các đô thị khác tiếp theo nữa ý nghĩa của cá tính ở đây chính là bản sắc văn hoá. Trình độ vãn minh ở khu vực Quảng trường toà thị chính của Macao thể hiện rõ nét sự gắn bó với quá trình phát triển đô thị. Vì văn minh (chữ Latinh là Civilisation) đến từ đô thị (chữ Latinh là Civitas). Việc tôn tạo Quảng trường thị chính Macao trên đại lộ Av. de Almeida Ribeiro một cách thận trọng tinh tế và giàu tính nghệ thuật đã biến nó thành một Quảng trường đi bộ mang đậm phong cách kiến trúc đô thị Bồ Đào Nha đã trở thành một ví dụ nổi tiếng thế giới và hiện nay nó có sức hấp dẫn khách du lịch rất lớn. Ở phía cuối và chéo Quảng trường này còn có nhà thờ St. Domingos cũng là một ví dụ thành công về việc bảo tồn di sản kiến trúc. Đây cũng là một trong những thắng lợi đầu tiên sau 20 năm ra đời (kể từ năm 1976) của Luật Di sản văn hoá của nhà Đương cục Macao (cũ). Nhà thờ này có nguồn gốc từ thế kỷ XVI đầu tiên được xây dựng bởi một giáo sĩ Tây Ban Nha tên là Acapunco thuộc Viện Thánh mẫu Hoa hồng. Năm 1721 nhà thờ được xây dựng lại và đổi tên là Tu viện St. Domingos lúc đó có kết cấu gạch gỗ và đến năm 1828 được tái trùng tu. Theo tài liệu năm 1874 ghi lại thì công trình này lúc đó mang phong cách Barốc Philippinnes (vì các giáo sĩ phương Tây xây dựng nó đến từ Philippines).
Diện mạo ngôi nhà thờ hiện nay là kết quả của công việc trùng tu hoàn tất vào tháng 11 năm 1997 và tiếp tục mở cửa đón giáo dân và công chúng sau một thời kỳ dài phải đóng cửa vì những biến động của lịch sử.
Sự kiện thứ hai – đáng chú ý trong bảo tồn và tôn tạo di sản kiến trúc ở Macao được mọi người biết đến nhiều và giới bảo tồn kiến trúc rất hoan nghênh là công tác bảo tồn di chỉ mặt đứng nhà thờ St. Paulo có nguồn gốc từ nãm 1582 và việc xây dựng Nhà bảo tàng di chỉ nhà thờ này vào năm 1996. Sở dĩ mật đứng nhà thờ St. Paulo còn lại cho đến ngày nay là vì nó được làm bằng đá và vật liệu kiên cố. Còn phần phía sau nhà thờ vốn bằng gỗ gạch sau trận cháy lớn thứ hai xảy ra vào năm 1835 đã hoàn toàn bị huỷ hoại; công việc tu chỉnh mặt đứng nhà thờ được hoàn thành vào những năm 90. Phía sau mật đứng chính của nhà thờ được đỡ bằng một hệ thống kết cấu thép bền vững và khách du lịch có thể lên được tầng giữa nhờ hệ thống kết cấu này. Phía bắc hệ thống kết cấu đỡ mặt đứng nhà thờ này là một Nhà bảo tàng ngầm do Manuel Vicente thiết kế. Trừ cửa vào ra gần như tất cả các không gian bảo tàng đều chìm dưới mặt đất nó có không gian nội thất rất sinh động gây cảm giác tôn trọng lịch sử cho du khách bằng công nghệ cao. Phía trên mặt đất nhiều chỗ lát kính hoặc là một bản pháng (platform) lớn nhằm bảo đảm tính hoàn chỉnh cho phế tích mặt đứng nhà thờ.
Về các di sản kiến trúc thuần tuý Trung Hoa ta thấy nổi bật nhất có hai hạng mục: đó là Thiền viện Phổ Tế (còn gọi là Quan m Đường) và đền thờ Ma Các. Công trình thứ nhất nói trên là một ngôi chùa miếu có lịch sử lâu đời nhất Macao hiện còn lại nó cũng là nơi xưa kia đã ký kết Hiệp ước bất bình đảng Trung – Mỹ. Đền Ma Các cũng thuộc thê loại đển thò lâu đời nhất Macao mặt hướng ra biển lưng tựa vào núi người dân đi biển trước khi ra khơi thường đến đây cúng bái. Truyền thuyết mấy trăm nãm trước cho rằng những người Bồ Đào Nha đầu tiên đổ bộ lên vùng đất áo Môn chính là từ nơi đây và câu đầu tiên họ hỏi dân bản địa là: Đây là nơi nào ? Và có thể tên đền thờ Ma Các từ đó biến thành tên thành phố Macao.
Ngày nay qua các khai quật khảo cổ ở Macao đã tìm được các di vật của tổ tiên người Trung Quốc từ bốn năm nghìn nãm trước.
Sau khi nhà Tần thống nhất đất nước Macao thuộc về huyện Phiên Ngu và quận Nam Hải từ đó chính thức có trong bản đồ. Dần dần Macao được phù sa sông Châu Giang bồi đắp trở thành một vùng bán đảo và chuỗi đảo có vị trí địa lý thuận lợi. Người Bồ Đào Nha sau khi ổn định xứ Goa (An Độ) và thành phô Mallaca (Malaysia) đã đặt những vết chân đầu tiên lên đất Trung Quốc trước hết từ Macao.
Qua nhiều chặng đường lịch sử cho đến hôm nay Macao đã trở về Đại lục với tư cách là một đặc khu. về kiến trúc và đô thị theo giới chuyên môn Chính phu Trung Quốc tôn trọng Macao là một đô thị Trung Hoa có nhiều di sản phương Tây giới chuyên môn cũng cho biết trong tương lai và trước mắt nền kiến trúc Macao có rất nhiều cơ hội thuận lợi nhưng cũng không ít thách thức.